Włoski region Apulia co zobaczyć? 9 najważniejszych TOP atrakcji

Olga
06.08.2025

Wydaje mi się, że Apulia nie jest bardzo popularnym regionem wśród Polaków. Wszyscy kojarzą Toskanię, okolice jeziora Garda czy Wenecję, lecz południowa część kraju nie jest tak powszechnie znana. W tym wpisie postaram się Was przekonać do wizyty w tym regionie i do zobaczenia więcej niż tylko Bari czy Alberobello. Apulia co zobaczyć?

Najważniejsze informacje o Apulii

Położenie geograficzne

Region Apulia (wł. Puglia) to jeden z 20 regionów administracyjnych Włoch, położony w południowo-wschodniej części kraju, na „obcasie włoskiego buta”. Apulię otaczają dwa morza, Adriatyckie i Jońskie, które łączą się w najdalej wysuniętym na południe apulijskim miasteczku o nazwie Santa Maria di Leuca.

Pod względem wielkości, Apulia plasuje się na 7 miejscu wśród regionów włoskich, zajmuje powierzchnię około 19 500 km², a zamieszkuje ją niecałe 4 miliony ludzi. Pod względem ekonomicznym nie należy do najbogatszych regionów, podobnie jak cała południowa część Włoch.

W przeciwieństwie do innych części Włoch, Apulia jest stosunkowo płaskim regionem, ponad 50% terenu jest równinna. Pagórki i wzniesienia spotkamy głównie na Półwyspie Gargano, oraz w subregionach zwanych Murge i Serre Salentine, gdzie znajdują się wapienne formacje skalne.

Najważniejsze miasta Apulii to m.in. Bari, Lecce, Tarent, Brindisi i turystyczne Otranto, Ostuni, Polignano a Mare, Gallipoli, Monopoli i Alberobello.

Pogoda w Apulii

Apulia ma klimat śródziemnomorski, szczególnie wzdłuż wybrzeży, z gorącym i suchym latem oraz łagodną, wilgotniejszą zimą. Lato jest zazwyczaj gorące, temperatury sięgają często powyżej 30°C i niewiele pada. Zimą temperatury oscylują w okolicy 5-15°C. My zwiedzaliśmy Apulię wczesną wiosną, w marcu bywało jeszcze chłodno, wiał zimny wiatr i czasami padało, ale już w drugiej połowie kwietnia kąpaliśmy się w Morzu Jońskim 🙂

To jeden z najbardziej suchych i słonecznych regionów Włoch, idealny do uprawy oliwek i winorośli.

Historia Apulii

Apulia ma bardzo bogatą historię, jako że była zamieszkiwana i podbijana przez wiele ludów z racji swojego położenia geograficznego. W starożytności była zamieszkiwana przez ludy iliryjskie, a następnie skolonizowana przez Greków, którzy założyli Tarent (wł. Taranto). Tarent był jednym z ważniejszych ośrodków Wielkiej Grecji (łac. Magna Graecia), czyli skolonizowanego przez Greków terenu obecnych południowych Włoch. Wpływy greckie były tu obecne aż do późnego średniowiecza.

Około III wieku p.n.e. teren zaczęli najeżdżać i kolonizować Rzymianie, złożyli oni na przykład kolonię Brundisium, czyli dzisiejsze Brindisi. Pomimo buntów lokalnej społeczności, region został włączony do Cesarstwa Rzymskiego. W tamtych czasach Apulia cieszyła się dużym znaczeniem, gospodarczo był to obszar kwitnący, dobrze rozwijało się rolnictwo, jak i handel, głównie dzięki strategicznemu położeniu między Wschodem a Rzymem, z którym region był połączony Via Appia.

Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego region był na przemian pod panowaniem Bizancjum, Longobardów, Arabów, Normanów, a następnie Królestwa Sycylii i Królestwa Neapolu. Od XVI w. region znalazł się pod rządami Hiszpanów (dynastia Habsburgów), potem Burbonów.

W końcu Apulię wcielono do Królestwa Włoch w 1861 roku, kiedy to wojska Giuseppe Garibaldiego oraz armia Piemontu dokonały aneksji południowych Włoch i zlikwidowały Królestwo Obojga Sycylii.

Co zobaczyć w Apulii? Najważniejsze miasta i zabytki

Bari co zobaczyć?

W Bari znajduje się lotnisko, na które możemy się dostać z Polski. W momencie pisania artykułu bezpośrednie loty oferuje aż 5 polskich miast, Warszawa, Kraków, Poznań, Katowice i Wrocław. To idealne miasto na początek zwiedzania regionu.

Bari to największe miasto Apulii i jej stolica administracyjna. Bari istniało już w czasach rzymskich jako ważne miasto portowe (Barium). Było połączone z Rzymem drogą handlową Via Traiana, odgałęzieniem ogromnie ważnego szlaku Via Appia. W IX wieku miasto stało się emiratem saraceńskim. Następnie zostało odbite przez Bizancjum i przekształcone w ważny ośrodek religijny i handlowy. Jak już wiecie z poprzedniego akapitu o historii regionu, w kolejnych wiekach miasto było pod panowaniem Normanów, Szwabów, Andegawenów i Burbonów, aż w końcu w XIX wieku włączono je do zjednoczonych Włoch.

Stare Miasto w Bari (Bari Vecchia)

Bari Vecchia to historyczne centrum Bari, położone na niewielkim półwyspie między dwoma portami. Stanowi najstarszą część miasta, zbudowaną na planie nieregularnej siatki uliczek, tworzących swoisty labirynt. Uliczki są wąskie, charakterystyczne dla Włoch, w oknach suszy się świeże pranie, jest dużo donic z kwiatami i ziołami.

Duża część zabudowy pochodzi ze średniowiecza, wiele domów było przebudowywanych w XVII–XIX wieku, ale ich struktura pozostała bardzo stara, zbudowana z kamienia, wapienia i cegły. To autentyczna, pełna życia dzielnica, zamieszkana przede wszystkim przez rdzennych mieszkańców Bari, często tych, którzy mieszkają tam od pokoleń. Zachęcam Was do spacerowania bez celu i podziwiania zabudowy.

Katedra św. Sabina (Cattedrale di San Sabino)

Katedra znajduje się w sercu Starego Miasta, przy Piazza dell’Odegitria. Została zbudowana na przełomie XII i XIII wieku w miejscu, gdzie wcześniej stał chrześcijański kościół zniszczony przez Normanów w 1156 roku.

Katedra została poświęcona św. Sabinowi, biskupowi z Canosy, działającemu w V i VI wieku, którego relikwie zostały przeniesione tutaj w średniowieczu. Świątynia reprezentuje styl romański, ma trójdzielną fasadę z dużą rozetą po środku i trzema portalami. W środku katedra ma trzy nawy, kolumny i sklepienia krzyżowe.

Wewnątrz katedry znajduje się romańska krypta z grobem św. Sabina i jego relikwiami. Warto zwiedzić podziemia kościoła, gdzie oglądać można pozostałości rzymskiej drogi i domów, mozaiki z V-VI w. należące do wcześniejszego kościoła oraz późnorzymskie groby i baptysterium. Bilet kosztuje ok. 7 euro dla osoby dorosłej.

Bazylika św. Mikołaja (Basilica di San Nicola)

Bliżej portu, przy Largo Abate Elia znajduje się bazylika zbudowana w latach 1087–1197 na polecenie benedyktynów. Powstała specjalnie z myślą o przechowywaniu relikwii św. Mikołaja, które zostały przywiezione z Miry (w dzisiejszej Turcji) przez grupę żeglarzy i kupców z Bari.

W 1087 roku Mirę zajęli muzułmanie. Bari, jako silny port i miasto o strategicznym położeniu, chciało przejąć kult świętego dla siebie. Sprowadzenie do Bari relikwii świętego wzmocniło pozycję miasta wobec Konstantynopola i Rzymu.

Bazylika jest arcydziełem romańskiego stylu apulijskiego, który łączy wpływy zachodnie (normańskie) i wschodnie (bizantyjskie). Cechy charakterystyczne bazyliki to surowa trójdzielna fasada z białego wapienia z małą rozetą i trzema portalami.

W środku znajduje się krypta z relikwiami św. Mikołaja, chętnie odwiedzana zarówno przez wiernych katolickich, jak i prawosławnych. Św. Mikołaj jest bowiem mocno czczony również w prawosławiu. W krypcie znajduje się nawet oddzielny ołtarz dla prawosławnych, przy którym mogą sprawować liturgię.

9 maja odbywa się wielka procesja ulicami Bari, jest to tzw. Festa di San Nicola, upamiętniająca sprowadzenie relikwii. Podobno z relikwii wydobywa się tzw. „manna di San Nicola” – płyn, który uznawany jest za uzdrawiający.

Castello Svevo (Zamek Szwabski lub Normańsko-Szwabski)

W południowo-zachodniej części Starego Miasta zwiedzić możemy Castello Svevo, czyli Zamek Szwabski. Pierwotna forteca powstała na tym miejscu już w XI wieku, z inicjatywy normańskiego króla Rogera II, który chciał umocnić władzę nad Apulią. W 1156 roku zamek został zniszczony przez króla Wilhelma I, jako kara dla mieszkańców Bari za bunt przeciwko jego władzy, lecz został odbudowany w 1233 roku przez cesarza Fryderyka II Hohenstaufa (Szwaba) – stąd jego nazwa.

Fryderyk II był jednym z najpotężniejszych władców średniowiecznej Europy, cesarzem rzymskim i królem Sycylii. Zamek pełnił funkcje obronne, administracyjne i rezydencyjne. W późniejszych wiekach zamek był wielokrotnie przebudowywany, a w XIX w. służył m.in. jako więzienie i koszary wojskowe.

Pod względem architektury, zamek łączy cechy średniowiecznej warowni z elementami renesansowymi i włoskiego stylu militarnego z epoki nowożytnej. Zamek posiada kwadratowy dziedziniec z krużgankami i galeriami, cztery potężne obronne wieże narożne oraz fosę z mostem prowadzącym do bramy głównej.

Muzeum w zamku oferuje wiele wystaw stałych i czasowych, głównie poświęconych historii, archeologii, sztuce i architekturze Apulii. Wstęp kosztuje około 10 euro.

Promenada wzdłuż morza

Lungomare di Bari to długa, szeroka promenada biegnąca wzdłuż wybrzeża Morza Adriatyckiego, tuż obok centrum miasta. Ciągnie się od portu w okolicach Bari Vecchia aż do nowocześniejszych dzielnic na południu. Po drodze rozstawione są latarnie, ławki, często można spotkać ulicznych artystów czy kupić lody. My podziwialiśmy widok na morze z położonych wyżej murów miasta, które częściowo też prowadzą wzdłuż promenady.

Panie przygotowujące makaron orecchiette w Bari, Via delle Orecchiette

Jedną z wielkich atrakcji Bari jest uliczka, przy której codziennie siadają gospodynie i przygotowują regionalny makaron orecchiette (po włosku „małe uszka”). Makaron ten ma kształt miseczek i jest zrobiony z pszenicy durum, wody i soli. Tradycyjnie jest podawany z bardzo popularną w Apulii rzepą brokułową (cime di rapa). Spotyka się także orecchiette podawane z sosem pomidorowym lub mięsnym.

Via delle Orecchiette to nie jest oficjalna nazwa ulicy, tylko zwyczajowa. Aby tam trafić, na mapie szukajcie ulicy Arco Basso. Warto kupić paczkę makaronu, ponieważ w ten sposób wspieramy tradycję przekazywaną z pokolenia na pokolenie.

Poza makaronem bardzo często gospodynie sprzedają typową południowowłoską przekąskę taralli, czyli kruche krążki z mąki pszennej w różnych smakach, które podaje się np. podczas aperitivo, do win oraz deski wędlin i serów.

Piazza Mercantile

Historia Piazza Mercantile sięga średniowiecza. Plac był w przeszłości prężnym targowiskiem, gdzie kupcy z całego regionu gromadzili się, aby sprzedawać swoje towary. Z czasem plac przekształcił się w centrum kulturalne i towarzyskie, gdzie odbywają się liczne wydarzenia i festiwale.

Będąc na placu warto zwrócić uwagę na Palazzo del Sedile dei Nobili (pochodzący z XVI wieku) i Fontana della Pigna (znana również jako Fontanna Czterech Twarzy) i, przede wszystkim, na Kolumnę Sprawiedliwości (Colonna della Giustizia). Do kolumny przykuwano łańcuchami i wystawiano na widok publiczny dłużników.

Piazza del Ferrarese I Teatro Margherita w Bari

Nazwa placu pochodzi od kupca z Ferrary, Stefano Fabriego, który był właścicielem kilku budynków w okolicy w XVII wieku. Plac znajduje się tuż obok Piazza Mercantile, ale jest bardziej otwarty, można bezpośrednio przejść z niego na promenadę. Często odbywają się tu koncerty, wystawy plenerowe i festyny.

Nad samym morzem wybudowano Teatro Margherita, nazwany tak na cześć królowej Małgorzaty Sabaudzkiej (Margherita di Savoia). Został zbudowany na palach w latach 1912–1914. Wybudowano go na palach, ponieważ kościół katolicki sprzeciwiał się budowie teatru na „świętej ziemi”, tak więc postawiono go „poza ziemią”.

Teatr prezentuje styl secesyjny i eklektyczny. Charakterystyczne są dwie wieżyczki na fasadzie, duże okna i oranżerie. Obecnie nie wystawia się tu sztuk teatralnych, budynek nieco przebudowano i pełni rolę muzeum sztuki nowoczesnej i multimedialnej. W nocy teatr jest pięknie oświetlony.

Corso Vittorio Emanuele II

To główna aleja oddzielająca Stare Miasto od nowej dzielnicy Murat, rozciąga się od Teatro Margherita do Piazza Garibaldi. Aleja jest szeroka, odsadzona plamami i zazwyczaj zatłoczona. Można tutaj kupić street food i dobre lody.

Polignano a Mare

Pół godziny drogi samochodem od Bari leży malownicze Polignano a Mare. Jeśli nie masz samochodu, dostaniesz się tam pociągiem lub autobusem. Ile czasu przeznaczyć na Polignano a Mare? My spędziliśmy tu pół dnia, ale nie plażowaliśmy na słynnej Lama Monachile. Jeśli planujesz kąpiel w morzu, warto się tu wybrać na cały dzień.

W Polignano główną atrakcją niezaprzeczalnie jest plaża Lama Monachile, znana z pocztówek i plakatów. Plaża znajduje się w dole wąskiego, skalistego wąwozu, z klifami po obu stronach, a nad nią wznosi się most Ponte Borbonico i białe zabudowania centro storico. Plażę można podziwiać z kilku miejsc w miasteczku: właśnie z mostu, z punktu widokowego Belvedere su Lama Monachile, oraz z płaskiego klifu z zachodniej strony plaży (na mapach Google oznaczony po prostu jako View point).

Do plaży można zejść i jak najbardziej można się kąpać, w sezonie bywa jednak zatłoczona. Parkingów jest w mieście sporo, my korzystaliśmy z płatnego parkingu przy Piazzale Marco Polo, około 15 minut pieszo od centrum.

Poza plażą, Polignano jest bardzo ładnym miasteczkiem. Są tu białe kamienice, ładne uliczki, udekorowane roślinami i filozoficznymi napisami na murach 🙂 Jest tu dużo lodziarni i dobrych restauracji z owocami morza.

Polignano a Mare to rodzinne miasto słynnego włoskiego piosenkarza Domenico Modugno, autora hitu „Nel blu dipinto di blu”, znanego szerzej jako „Volare”. Tuż przy klifie po zachodniej stronie Lama Monachile znajduje się jego pomnik, a w centrum zawieszono podświetlane wieczorem lampki z wersami z jego największego hitu.

Jeśli masz więcej czasu, warto wykupić rejs łódką lub kajakiem, by zobaczyć groty i jaskinie morskie ukryte w klifach wzdłuż wybrzeża. Niektóre z nich dostępne tylko od strony wody.

Monopoli

Jedziemy dalej wzdłuż Adriatyku, kolejne miasteczko za Polignano a Mare, które zasługuje na odwiedziny, to Monopoli. Samochodem to około 15 minut od Polignano. Spokojnie zdążysz zobaczyć oba miasteczka podczas jednodniowej wycieczki.

W porównaniu do Polignano, jest tu trochę mniej turystów i atmosfera jest spokojniejsza. Monopoli jest po prostu przepiękne, szczególnie podczas tzw. złotej godziny, przed zachodem słońca. Punktem centralnym jest tu Stary Port, Porto Vecchio, czyli niewielka zatoczka z niebieskimi łodziami gozzi, otoczona przez zabudowę Starego Miasta. W porcie można podglądać rybaków rozmawiających w dialekcie, wypić aperitivo w jednej z restauracji z widokiem lub po prostu usiąść na murku i kontemplować piękno tego miejsca.

Tuż przy morzu, przy wejściu do portu, znajduje się imponująca twierdza obronna z XVI wieku, zbudowana przez Hiszpanów, czyli zamek Karola V (Castello Carlo V).

Z portu można wejść w labirynt wąskich uliczek centro storico. Znajdziesz tu bielone ściany domów, kościoły, kapliczki, małe place z drzewkami oliwnymi, wiele budynków ma kamienne portale, balkony z kutego żelaza i kolorowe drzwi. Idąc murami miejskimi wzdłuż morza można dojść do plaży miejskiej i sporego placu, gdzie mieszkańcy i turyści chętnie odpoczywają, a dzieciaki bawią się na placach zabaw.

W historycznym centrum warto zobaczyć barokową katedrę Madonna della Madia z XVIII w., zbudowaną na ruinach dawnej romańskiej bazyliki.

Ostuni

Kolejnym punktem na mapie naszej podróży wzdłuż włoskiego obcasa jest Ostuni, miasteczko malowniczo położone na wzgórzu, słynące z białych domków i widoku na oliwne gaje ciągnące się aż po morze. Ostuni nazywane jest „la Città Bianca„, Białym Miastem.

Ostuni było kiedyś miastem obronnym – do dziś można przejść się po fragmentach murów i przejść przez historyczne bramy Porta San Demetrio i Porta Nova. Z murów roztacza się widok na morze i gaje oliwne. Kolejnym ważnym zabytkiem jest Katedra Santa Maria Assunta, z charakterystyczną fasadą w stylu późnogotyckim (XV w.) i piękną rozetą.

Obok znajduje się barokowy łuk biskupi, jeden z najbardziej fotogenicznych zakątków miasta. To kamienny mostek–arkada, który łączy dwa budynki należące kiedyś do kurii biskupiej – po jednej stronie katedrę, a po drugiej dawny pałac biskupi. Pod łukiem funkcjonuje kawiarnia z dobrymi ciastkami i lodami, warto tu usiąść i nacieszyć się atmosferą 🙂

Ostuni to jednak przede wszystkim labirynt białych domków, malowanych tradycyjnie wapnem. Wapna używano do bielenia domów już w średniowieczu. Po pierwsze dlatego, że biel ładnie rozświetlała ulice, ale przede wszystkim wapno miało właściwości antyseptyczne i dezynfekujące, tak ważne w okresie wielkich epidemii. Z bielą pięknie kontrastują umieszczone przez mieszkańców zielone rośliny i błękit bezchmurnego nieba.

W miasteczku można kupić piękne pamiątki, na przykład ceramiczne ręcznie malowane butelki na oliwę. Na centralnym placu Piazza della Libertà znajdziesz dobre restauracje i kawiarnie. Zwróć uwagę na kolumnę św. Oronza (Colonna di Sant’Oronzo). Według tradycji uratował Ostuni od epidemii dżumy w XVII wieku, dlatego mieszkańcy postanowili uczcić go pomnikiem. Kolumna tego samego świętego znajduje się w Lecce, które również zawdzięcza mu ochronę przed zarazą. Jest czczony do dziś, a jego święto przypada na 26 sierpnia.

Locorotondo

Jest mniej znane niż Alberobello czy Ostuni, ale równie zachwycające i znacznie spokojniejsze. Warto połączyć jego zwiedzanie z Alberobello, ponieważ znajduje się od niego w odległości 15 minut jazdy samochodem.

Nazwa „locorotondo” oznacza dosłownie „okrągłe miejsce”, bo stare miasto faktycznie ma niemal kolisty kształt. Stare miasto jest zabudowane białymi, pięknie utrzymanymi domkami z charakterystycznymi spiczastymi kamiennymi dachami zwanymi cummerse. Dwuspadowe, strome dachy umożliwiały zbieranie deszczówki, tak cennej w ubogiej w wodę krainie.

Locorotondo to miasteczko idealne na powolny spacer, który można zakończyć przy punkcie widokowym , z którego rozciąga się widok na dolinę porośniętą oliwkami i winnicami.

Alberobello

W samym sercu doliny Valle d’Itria, pośród zielonych wzgórz, oliwnych gajów i winnic, leży Alberobello, jedno z najbardziej niezwykłych miejsc we Włoszech, a może i w całej Europie. To miasto zabudowane trulli, czyli białymi, okrągłymi domkami ze stożkowatymi dachami, które wyglądają jak przeniesione z baśni. Alberobello jest wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Trulli (w liczbie pojedynczej trullo) to tradycyjne, kamienne domy budowane bez użycia zaprawy, z charakterystycznym stożkowym dachem z szarego kamienia zwanego chiancarelle. Ich korzenie sięgają starożytności, ale to właśnie w Alberobello przetrwały w największym i najlepiej zachowanym skupisku.

Brak użycia cementu pozwalał na szybkie rozebranie domu. Sprytni mieszkańcy demontowali domy, gdy nadciągał poborca podatkowy. Pozwalało to na uniknięcie opłat, ponieważ zgodnie z prawem podatki płacono od „trwałych” nieruchomości.

Na wielu dachach trulli można zobaczyć białe symbole, namalowane wapnem. To znaki chrześcijańskie, ale również pogańskie, astrologiczne i magiczne. Miały chronić mieszkańców przed złym okiem i przynosić szczęście.

Wyróżnia się dwa skupiska trulli – Rione Monti, gdzie znajduje się ponad 1000 domków, mnóstwo sklepów z pamiątkami, kawiarnie i restauracje oraz Rione Aia Piccola, zdecydowanie spokojniejsze, gdzie trulli zamieszkują zwykli mieszkańcy Alberobello.

Wejście do miasta i podziwianie trulli jest całkowicie bezpłatne, zapłacisz jedynie za parking, który jest dobrze oznaczony i znajduje się bardzo niedaleko centrum. Niektóre trulli przekształcone w muzea pobierają niewielkie opłaty, np. Trullo Sovrano. Do sklepów i kawiarni otwartych w trulli wejdziesz po prostu jako klient.

Dobry punkt widokowy na Rione Monti jest oznaczony na mapach Google jako Trulli Panoramic View przy Piazza Plebiscito.

Otranto

Na skraju Półwyspu Salento leży najdalej wysunięte na wschód miasto Włoch, Otranto. Otranto było niegdyś ważnym portem greckim i rzymskim, a później kluczowym bastionem Bizancjum. Przez wieki przeszło pod panowanie Normanów, Turków, Aragończyków i Hiszpanów, co do dziś widać w architekturze i kulturze miasta.

Katedra Santa Maria Annunziata

Jest to średniowieczna katedra z XI wieku. Wnętrze zdobi mozaika z XII wieku przedstawiająca Drzewo Życia, sceny z Biblii, bestiariuszy i mitologii. To jedno z najcenniejszych dzieł sztuki romańskiej we Włoszech. W krypcie znajdują się relikwie męczenników z Otranto. W 1480 roku Otranto zostało brutalnie najechane przez Turków osmańskich, zginęło wtedy ponad 800 mieszkańców, którzy odmówili przejścia na islam i do dzisiaj czci się ich pamięć.

Zamek Aragoński (Castello Aragonese)

Potężna twierdza obronna z XV wieku, zbudowana po tureckim ataku. Dziś w środku znajdziesz wystawy sztuki, archeologii i historii, a z murów roztacza się panorama Adriatyku.

Historyczne centrum miasta

Znajdziesz tu butiki z lokalnym rękodziełem, knajpki z owocami morza i lodziarnie z widokiem na morze. Spacerując między białymi budynkami zwróć uwagę na kościół św. Piotra (Chiesa di San Pietro), pochodzący z IX wieku z oryginalnymi freskami w stylu grecko-bizantyjskim.

Lecce

Przepiękne miasto znane ze swych barokowych zabytków, niesłusznie często pomijane podczas wycieczek do Apulii. Czasami Lecce nazywane jest „Florencją Południa”, ale panuje tu zupełnie inna atmosfera niż w Toskanii.

Całe stare miasto wygląda charakterystycznie i dość jednorodnie, a to za sprawą kamienia użytego do budowy większości budynków. Nazywa się go pietra leccese, czyli kamień z Lecce i jest to miękki wapień o ciepłym odcieniu, w którym łatwo rzeźbić. Artyści wykorzystywali właściwości kamienia do tworzenia zdobień na kościołach i fasadach kamienic. Dzięki temu rozwinęła się tutaj forma baroku zwana barocco leccese, lokalny styl architektoniczny, ale znacznie bogatszy, lżejszy i bardziej dekoracyjny niż np. rzymska czy północnowłoska wersja.

Typowe motywy baroku z Lecce to cherubiny, kwiaty, owoce, lwy, maski, zwierzęta, anioły, kolumny, a najpiękniejszym przykładem jest fasada bazyliki Santa Croce.

Bazylika Santa Croce

Budowę obecnej Bazyliki celestynów rozpoczęto w 1549 roku w miejscu, gdzie wcześniej znajdowała się dzielnica żydowska. Budynek zaprojektował architekt z Lecce, Gabriele Riccardi. Fasada kościoła jest podzielona na trzy sekcje, które są wyrazem niezwykłego kunsztu artystycznego architektów Lecce XVI i XVII wieku.

Dolny poziom przedstawia ziemskie i demoniczne sfery pogańskie. Przedstawione są tu harpie, syreny, zwierzęta, zaczerpnięte ze średniowiecznych i mitologicznych bestiariuszy, przeplatane postaciami wschodnich żołnierzy. Znajdziemy tu też symboliczne nawiązanie do piratów śródziemnomorskich pokonanych w bitwie pod Lepanto w 1571 roku, która oznaczała ostateczne zwycięstwo zachodnich sił katolickich nad Imperium Osmańskim.

Drugie piętro to manifest chrześcijaństwa i zakonu celestynów, trzynastu cherubinów prezentuje diademy i korony. Rozeta w centrum stała się ikoną baroku w Lecce i symbolizuje Chrystusa Słońce w otoczeniu cherubinów, lilii i granatów. Po obu stronach stoją duże posągi świętych założycieli – świętego Benedykta i świętego Celestyna V, a dwie duże postacie kobiece symbolizują chrześcijańskie cnoty Wiary i Męstwa.

Na szczycie Giuseppe Zimbalo przedstawił wyobrażenie niebiańskiego raju.

Amfiteatr rzymski w Lecce

W samym centrum miasta, na Piazza Sant’Oronzo znajduje się amfiteatr rzymski. Zbudowany został prawdopodobnie w I wieku, na polecenie cesarza Oktawiana Augusta. Mógł pomieścić od 15 000 do 25 000 widzów, czyli mniej więcej tyle, co połowa rzymskiego Koloseum! Organizowano tu walki gladiatorów oraz venationes, czyli okrutne walki zwierząt między sobą lub zwierząt z ludźmi.

Przez wieki był całkowicie zasypany i zapomniany, na nim wybudowano XV-wieczne kamienice. Jego pozostałości odkrył dopiero na początku XX wieku archeolog Cosimo De Giorgi. Część, która jest obecnie odkryta, to zaledwie jedna trzecia teatru, reszta pozostaje wciąż pod ziemią. Wejście kosztuje ok. 10 euro, można płacić kartą.

Teatr rzymski

Zbudowany w I wieku n.e., prawdopodobnie za panowania cesarza Augusta, mógł pomieścić ok. 5 000 widzów. Jest nieco schowany za fasadami barokowych kamienic w starym mieście, niedaleko kościoła Santa Chiara. Teatr można zobaczyć zza ogrodzenia, można też wejść na teren za niewielką opłatą.

Katedra (Duomo di Lecce) i Piazza del Duomo

Katedra w Lecce, poświęcona Wniebowzięciu Najświętszej Marii Panny, została zbudowana w 1144 roku, a przebudowana w stylu barokowym w XVII wieku przez Giuseppe Zimbalo. Zaprojektował on dwie fasady, główną i boczną, przy czym ta pierwsza jest prosta i surowsza, a boczna bogata w zdobienia i znacznie bardziej spektakularna.

Do placu przed Katedrą prowadzi wąskie wejście, co potęguje jego majestat.

Zamek Karola V

Zamek Karola V (Castello Carlo V) to XVI-wieczna forteca w centrum Lecce, zbudowana z polecenia cesarza dla obrony przed najazdami tureckimi. Powstała na miejscu średniowiecznej budowli, według planów Gian Giacomo dell’Acaya, głównego inżyniera wojskowego. Otoczona jest grubymi bastionami i fosą, będąc przykładem renesansowej architektury militarnej. Zamek pełnił funkcje obronne, wojskowe i więzienne i jest największym zamkiem w Apulii.

Porta Napoli

Porta Napoli w zachodniej części starego miasta to łuk triumfalny z 1548 roku, wzniesiony na cześć cesarza Karola V. Brama wyznaczała historyczne wejście do miasta od strony Neapolu.

Obok Porta Napoli znajduje się wygodny parking płatny.

Co zjeść w Lecce?

Będąc w Lecce, nie można pominąć tych trzech rzeczy!

• puccia – rodzaj miękkiej, okrągłej, pszennej bułki, bardzo popularny w całej Apulii i szczególnie na półwyspie Salento. Można ją nazwać salentyńskim street foodem, jest podawana na ciepło lub zimno z różnymi dodatkami, np. serem stracciatella, mortadellą, kremem z karczochów, pomidorami… must eat 👌
• pasticciotto – małe, kruche ciastko wypełnione kremem waniliowym typowe dla Lecce. Wiąże się z nim legenda o XVIII-wiecznym cukierniku Andrei Ascalone z Galatiny (miasteczko niedaleko Lecce), który chciał polepszyć swoją sytuację finansową i mocno eksperymentował, aby wymyślić nowy wypiek. Wymieszał dosyć przypadkowe składniki i i wyszło mu pasticciotto, co po włosku oznacza „nieporządek”. Powstałe ciastko dał do spróbowania przechodniowi, który zaczął bardzo zachwalać wypiek i rzeczywiście pasticciotto stało się sukcesem 🙂
• caffè leccese – razem z ciastkiem warto wypić kawę z Lecce, espresso serwowane z kostkami lodu i odrobiną mleka migdałowego (latte di mandorla).

Pyszne pasticciotto i kawę znaleźliśmy w barze Avio przy Via XXV Luglio 16.

Gallipoli

Gallipoli to jedno z najładniejszych miasteczek w Salento, położone nad Morzem Jońskim, ok. 40 km od Lecce. Jego nazwa pochodzi od greckiego Kallìpolis, co oznacza „piękne miasto”.

Gallipoli było ważnym portem już w czasach starożytnych, najpierw pod panowaniem Greków, potem Rzymian. Przez wieki było strategicznym punktem handlu i obrony wybrzeża. W XVIII wieku było jednym z głównych portów eksportowych oliwy z oliwek na całą Europę, do dziś w podziemiach wielu budynków znajdują się dawne olejarnie (frantoi ipogei).

Stare Miasto położone jest na wyspie połączonej z lądem mostem. Na wysepce warto pospacerować wąskimi uliczkami, wśród których znajdziesz barokowe kościoły i ładne place. Przy wejściu do centro storico stoi imponujący zamek (Castello di Gallipoli), który powstał prawdopodobnie w XI wieku na miejscu dawnej twierdzy rzymskiej. Obecny wygląd zamku pochodzi z XV wieku.

Będąc w centro storico warto też zajrzeć do Katedry św. Agaty, która jest pięknym przykładem architektury baroku.

Półwysep Gargano

Gargano zasługuje na osobny akapit. Wyróżnia się na tle pozostałej części Apulii, ponieważ przede wszystkim możemy tu podziwiać piękną przyrodę. Jeśli spojrzycie na mapę, Półwysep Gargano przypomina zielony wyrostek wysunięty w Morze Adriatyckie, zupełnie inny krajobrazowo niż reszta suchego południa Włoch.

Większość półwyspu zajmuje Park Narodowy Gargano. Jest to jeden z największych obszarów chronionych we Włoszech, rozciąga się na powierzchni 118 144 hektarów. Częścią parku są również cztery wyspy Tremiti.

Gargano zbudowane jest głównie ze skał osadowych, wapienia i dolomitu, pochodzących z okresu kredy i jury. Wyjątkiem jest tylko Punta Pietre Nere, zbudowany ciemnych skał wulkanicznych w okolicy Lesiny.

Jeśli chodzi o rośliny, to można tu różnorodne siedliska: lasy bukowe, lasy z sosnami z Aleppo wzdłuż wybrzeża, śródziemnomorskie zarośla, lasy dębowe, a także lasy mieszane bogate w jesiony, wiązy, ostrokrzewy, kasztanowce, klony. Mieszka tu mnóstwo ptaków, sarny włoskie, jelenie, dziki, daniele, łasice, kuny, żbiki itd.

Foresta Umbra

Foresta Umbra to pradawny las liściasty położony w samym środku półwyspu Gargano. Nazwa pochodzi od łacińskiego „umbra” (cień), bo w środku panuje przyjemny chłód i półmrok nawet w upalne dni. Obejmuje ok. 10 tys. ha lasów bukowych, dębowych i sosnowych, z bogatą florą i fauną. W 2017 r. las bukowy został wpisany na listę UNESCO jako część „najstarszych bukowych lasów pierwotnych Europy”.

Dla turystów przygotowano ponad 15 oznakowanych szlaków pieszych, o różnym stopniu trudności (1–8 km), także trasy rowerowe i edukacyjne. Niestety, nie kursuje regularna komunikacja miejska w głąb lasu, najlepiej dostać się tam samochodem lub ze zorganizowaną wycieczką. W lesie znajduje się parking przy Centro Visitatori Foresta Umbra. Wejście do Foresta Umbra jest bezpłatne.

Plaża Vignanotica

Plaża Vignanotica znajduje się w południowej części Gargano, między Vieste a Mattinatą. Jest otoczona białymi klifami wapiennymi, które sięgają kilkudziesięciu metrów wysokości. Podchodząc bliżej, można zaobserwować warstwowe ułożenie elementów skał, będące odzwierciedleniem milionów lat erozji i procesów osadowych.

Vieste

Największe miasto regionu, z piękną starówką i widokiem na morze i wzniesienia Gargano. Miasto znane jest ze skały wapiennej zwanej Pizzomunno stojącej na plaży miejskiej. Ma 25 metrów wysokości i powstała w wyniku oderwania się od pobliskiego klifu z powodu erozji i pęknięć tektonicznych. Miejscowi stworzyli jednak inną wersję wydarzeń, według której jest to młody rybak zamieniony w skałę przez mściwe syreny. Urzeczone jego urodą, oferowały mu nieśmiertelność w zamian za to, że do nich dołączy. Pizzomunno chciał jednak pozostać wierny swojej ludzkiej ukochanej, Cristaldzie i za to spotkała go niesprawiedliwa kara.

Drugą ciekawostką Vieste są drewniane konstrukcje nad brzegiem morza, zwane trabucchi (l. pój. trabucco). Służyły (i czasem wciąż służą) do połowu ryb bez potrzeby wypływania łodzią – ryby wpadają do podwieszonych sieci, unoszonych i opuszczanych systemem lin i przeciwwag. Trabucco wykorzystuje prądy morskie, a rybak może pracować z lądu.

Inne miejsca warte odwiedzenia w Gargano, to m.in. stare miasteczko Peschici, położone wysoko na klifie, z bardzo dobrymi restauracjami i pięknymi widokami. Godna polecenia jest lodziarnia Michel, która oferuje lody w niespotykanych, dopracowanych smakach.

Warto także zajrzeć do Monte Sant’Angelo, gdzie znajduje się jedno z najstarszych sanktuariów chrześcijańskich w Europie (wpisane na listę UNESCO). To tam miał objawić się miejscowemu biskupowi sam św. Michał Archanioł i wskazać grotę jako „miejsce święte, gdzie ludzie mogą modlić się i otrzymać przebaczenie”. Potem miał pomagać mieszkańcom w walkach z poganami i podczas epidemii dżumy.

Sanktuarium znajduje się w naturalnej jaskini. Jest popularnym miejscem pielgrzymek, również papieży. Z Gargano i kultem św. Michała Archanioła związany jest ojciec Pio, który często modlił się do św. Michała Archanioła i polecał wiernym nawiedzenie sanktuarium w Monte Sant’Angelo. Ojciec Pio mieszkał przez większość życia w San Giovanni Rotondo, miasteczku położonym zaledwie 25 km od Monte Sant’Angelo.

Kuchnia apulijska, co zjeść w Apulii

Kuchnia apulijska jest prosta, oparta na sezonowych, lokalnych produktach. W daniach dominują warzywa, ryby, pieczywo i makaron orecchiette. Najbardziej znane dania to:

• orecchiette alle cime di rapa, domowy makaron ręcznie robiony z rzepą brokułową (na pierwszym zdjęciu, pod koszykiem z chlebem),
• focaccia barese puszysta focaccia z Bari z pomidorami, oliwkami i oliwą,
• puccia, miękka bułka z różnymi nadzieniami: serem, szynką, warzywami, tuńczykiem, bakłażanem, rukolą… (patrz Lecce),
• pasticciotto, kruche ciastko z Lecce wypełnione kremem
• dania z owoców morza, jakie sobie wymarzysz, makarony z owocami morza, ośmiornica z grilla, fritto misto, czyli smażone kawałki kalmarów, krewetek, ryb (na zdjęciu powyżej z prawej),
• caffè leccese, kawa z lodem i mlekiem migdałowym z Lecce,
• oliwa, wspaniała, aromatyczna,
• wino lokalne czerwone wina  Primitivo di Manduria, Negroamaro.

Najpiękniejsze plaże Apulii

W Apulii znajdziesz różne rodzaje plaż: piaszczyste, kamieniste, otoczone klifami lub wydmami. Nad morzem Jońskim lub Adriatyckim ☺️. Wszystkie są wyjątkowe i piękne, ale pamiętaj, żeby sprawdzić wcześniej, czy są płatne i ile wynosi opłata w sezonie. Apulia często ląduje w rankingach najdroższych plaż we Włoszech, a ceny czasami są kosmiczne, np. 100 euro za leżak i parasol. Dlatego najlepiej zorientować się przed przyjazdem lub wybrać się poza sezonem.

Oto kilka znanych i ładnych plaż Apulii:

• Baia dei Turchi (Otranto), piaszczysta plaża otoczona skałami,
• Porto Selvaggio, plaża ukryta w rezerwacie na Półwyspie Salento,
• Torre dell’Orso (Plaża „Dwie Siostry”), z charakterystycznymi formacjami skalnymi „Le Due Sorelle”,
• Spiaggia di Torre Lapillo, piaszczysta, idealna dla rodzin,
• Spiaggia di San Pietro in Bevagna, długa i piaszczysta,
• Baia delle Zagare oraz plaża Vignanotica na Półwyspie Gargano,
• Lama Monachile (Polignano a Mare).

FAQ

Olga

Uwielbiam podróżować, chciałabym zwiedzić cały świat :) W dzieciństwie rodzice często zabierali mnie na wycieczki po Polsce, później pokochałam kierunki nieco dalsze. Podczas podróży najbardziej cenię poznawanie lokalnej kultury i kuchni, obserwuję, jak żyją mieszkańcy danego regionu i próbuję wyobrazić sobie, że jestem jedną z nich. Moimi najukochańszymi krajami są Stany Zjednoczone, Włochy, Portugalia i Francja. Uwielbiam języki obce, przyrodę i długie piesze wycieczki z naszym pieskiem Polkiem.